Ga naar inhoud
Belastinghelden.nl

Fiscaal partnerschap: wanneer ben je fiscaal partner?

Je bent fiscaal partner als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt. Woon je ongehuwd samen, dan ben je fiscaal partner zodra jullie op hetzelfde adres staan ingeschreven én aan minimaal één extra voorwaarde voldoen, bijvoorbeeld een notarieel samenlevingscontract, een gezamenlijk kind of een koopwoning samen. Fiscale partners mogen hun aftrekposten en hun vermogen vrij verdelen in de aangifte en hebben in 2026 samen € 118.714 heffingsvrij vermogen in box 3, twee keer de € 59.357 per persoon.

Op deze pagina lees je wanneer het partnerschap ontstaat, wat het oplevert en waar je op moet letten. Wil je meteen doorrekenen wat de slimste verdeling voor jullie is? Gebruik dan de rekentool voor het verdelen van aftrekposten.

6 min

Wat is fiscaal partnerschap?

Fiscaal partnerschap is een status van de Belastingdienst. Het betekent dat de Belastingdienst jullie voor de inkomstenbelasting als een koppel ziet. Je vult nog steeds allebei je eigen inkomen in, maar een aantal posten is gemeenschappelijk. Die mogen jullie onderling verdelen zoals je zelf wilt.

Je kiest niet voor het partnerschap: je voldoet aan de voorwaarden of niet. En je kunt maar één fiscaal partner tegelijk hebben. Woon je bijvoorbeeld met drie vrienden in een huis, dan maakt dat je nog geen fiscale partners.

Fiscaal partnerschap is niet hetzelfde als samenwonen, en ook niet hetzelfde als toeslagpartner zijn. Verderop op deze pagina lees je waar die begrippen uit elkaar lopen.

Wanneer ben je automatisch fiscaal partner?

Getrouwd of geregistreerd partnerschap

Ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap? Dan ben je automatisch fiscaal partner, vanaf het moment dat je trouwt of het partnerschap aangaat. Stonden jullie dat jaar al samen ingeschreven op hetzelfde adres, dan geldt het partnerschap vanaf die inschrijving.

Samenwonend zonder huwelijk

Woon je samen zonder te trouwen? Dan ben je fiscaal partner als jullie allebei op hetzelfde adres staan ingeschreven bij de gemeente en aan minimaal één van deze voorwaarden voldoet:

  • jullie hebben samen een notarieel samenlevingscontract en zijn allebei meerderjarig
  • jullie hebben samen een kind
  • één van jullie heeft het kind van de ander erkend
  • jullie zijn bij een pensioenfonds aangemeld als pensioenpartners
  • jullie zijn samen eigenaar van de woning waarin jullie wonen
  • jullie zijn allebei meerderjarig en er staat een minderjarig kind van één van jullie op hetzelfde adres (een samengesteld gezin)
  • jullie waren het jaar ervoor al fiscale partners

Voldoe je aan geen van deze punten, dan ben je geen fiscaal partner. Alleen samen op een adres wonen is dus niet genoeg. Een notarieel samenlevingscontract is voor veel samenwoners de snelste route naar het partnerschap.

Gaan jullie uit elkaar? Dan stopt het fiscaal partnerschap pas als aan twee voorwaarden is voldaan: het verzoek tot scheiding is ingediend bij de rechtbank en jullie staan niet meer op hetzelfde adres ingeschreven. Woonden jullie ongehuwd samen, dan stopt het partnerschap zodra de inschrijving op hetzelfde adres eindigt. Meer hierover lees je bij scheiden en je belasting.

Wat levert fiscaal partnerschap op?

Fiscaal partnerschap kost je niets en levert op drie plekken voordeel op: bij het verdelen van aftrekposten, bij je vermogen in box 3 en bij schenken en erven.

1. Aftrekposten en vermogen vrij verdelen

Fiscale partners mogen de gemeenschappelijke posten in elke verhouding verdelen, van 50/50 tot 100/0. Het gaat om drie categorieën:

  • het saldo van de eigen woning: je hypotheekrente min het eigenwoningforfait
  • de persoonsgebonden aftrek: giften, specifieke zorgkosten en betaalde partneralimentatie
  • de gezamenlijke grondslag in box 3: jullie spaargeld, beleggingen en schulden

Je loon, pensioen, uitkering of winst kun je niet verdelen, en de heffingskortingen ook niet. Die blijven persoonlijk.

De verdeling maakt geld uit omdat belasting niet onder nul kan zakken en omdat de algemene heffingskorting afbouwt. In 2026 daalt die korting met 6,398 cent per euro tussen € 29.736 en € 78.426. Aftrek bij een partner in die zone levert dus extra op, bovenop het aftrektarief van maximaal 37,56%.

2. Twee keer het heffingsvrij vermogen in box 3

Iedereen heeft een van € 59.357 in 2026. Met een fiscaal partner tellen die vrijstellingen bij elkaar op: samen houden jullie € 118.714 buiten de heffing. Hetzelfde geldt voor de schuldendrempel, die met partner van € 3.800 naar € 7.600 gaat.

3. Ruime vrijstellingen bij schenken en erven

Erf je van je partner, dan geldt in 2026 een vrijstelling voor de erfbelasting van € 828.035. Dat is verreweg de hoogste vrijstelling die er is: voor kinderen is die bijvoorbeeld € 26.230. De meeste partners betalen daardoor geen erfbelasting over wat ze van elkaar erven.

Bij schenken werkt het andersom. Daar ziet de Belastingdienst partners juist als één schenker. Schenken jullie samen aan je kind, dan telt dat als één schenking met één vrijstelling van € 6.908 (2026). De vrijstelling verdubbelt dus niet.

Waar moet je op letten?

Een toeslagpartner is iets anders

Voor toeslagen gebruikt de Belastingdienst een eigen begrip: de toeslagpartner. De voorwaarden lijken sterk op die van het fiscaal partnerschap, maar het startmoment verschilt. Voor de inkomstenbelasting ben je partner vanaf het moment dat je trouwt of samen wordt ingeschreven. Voor toeslagen word je partner pas vanaf de eerste van de maand ná die wijziging.

Het gevolg voelt iedereen die gaat samenwonen: vanaf dat moment telt het inkomen van jullie allebei mee voor je toeslagen. Lees hoe dat gezamenlijke inkomen wordt berekend bij toetsingsinkomen. Geef een wijziging in je situatie snel door, anders moet je toeslagen terugbetalen.

Verdelen is maatwerk, geen vuistregel

Het oude advies was: leg alle aftrek bij de partner die het meest verdient. Dat klopt vaak niet meer. Aftrekposten zijn in 2026 voor iedereen aftrekbaar tegen maximaal 37,56%, ook als je in de hoogste schijf van 49,5% valt. Tegelijk kan aftrek bij een partner met een laag inkomen deels verdampen, omdat de te betalen belasting niet onder nul kan zakken.

Welke verdeling wint, hangt dus af van jullie inkomens en posten. De verdeel-calculator rekent alle verdelingen door en vergelijkt ze met 50/50 en met alles bij de meestverdiener.

Voor de erfbelasting gelden andere voorwaarden

Het partnerbegrip verschilt per belasting. Ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap, dan ben je ook partner voor de erfbelasting. Woon je ongehuwd samen, dan gelden strengere eisen: een notarieel samenlevingscontract met een wederzijdse zorgplicht, of minimaal vijf jaar samen ingeschreven staan op hetzelfde adres. Ben je fiscaal partner via bijvoorbeeld een gezamenlijk kind, dan betekent dat dus niet automatisch dat de partnervrijstelling van € 828.035 voor je geldt.

Veelgestelde vragen over fiscaal partnerschap

Wanneer ben je fiscaal partner?

Je bent fiscaal partner als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt. Woon je ongehuwd samen, dan ben je fiscaal partner als jullie allebei op hetzelfde adres staan ingeschreven bij de gemeente en aan minimaal één extra voorwaarde voldoen: een notarieel samenlevingscontract, samen een kind, een erkend kind van de ander, aangemeld zijn als pensioenpartners, samen eigenaar zijn van de woning waarin jullie wonen, een minderjarig kind van één van jullie op het adres, of het jaar ervoor al fiscale partners zijn geweest. Alleen samenwonen is dus niet genoeg.

Wat is het verschil tussen een fiscaal partner en een toeslagpartner?

Een fiscaal partner telt voor de inkomstenbelasting, een toeslagpartner voor je toeslagen. De voorwaarden lijken op elkaar, maar het startmoment verschilt: voor de inkomstenbelasting ben je fiscaal partner vanaf het moment dat je trouwt of samen op hetzelfde adres wordt ingeschreven, terwijl je toeslagpartner wordt vanaf de eerste van de maand ná die wijziging. Heb je een toeslagpartner, dan telt het toetsingsinkomen van jullie allebei mee voor de hoogte van je toeslagen.

Wat levert fiscaal partnerschap op in 2026?

Fiscaal partners mogen hun aftrekposten en hun vermogen in box 3 vrij verdelen in de aangifte, wat vaak honderden euro's scheelt. Daarnaast hebben zij in 2026 samen € 118.714 heffingsvrij vermogen in box 3 (2 × € 59.357) en een gezamenlijke schuldendrempel van € 7.600. Erft je partner van jou, dan geldt in 2026 een vrijstelling voor de erfbelasting van € 828.035.

Kun je zelf kiezen of je fiscaal partner bent?

Nee. Fiscaal partnerschap is geen keuze: je voldoet aan de voorwaarden of niet, en je kunt maar één fiscaal partner tegelijk hebben. Er is één uitzondering. Was je maar een deel van het jaar fiscaal partner, bijvoorbeeld omdat jullie in de zomer gingen samenwonen, dan mag je bij de aangifte samen kiezen om voor het hele kalenderjaar als fiscale partners te worden beschouwd. Wat je wel zelf kiest, is de verdeling van de gezamenlijke aftrekposten.

Ken je iemand voor wie dit ook handig is?

Bronnen